Współpraca projektowa w BIMie oprócz wielu korzyści może szykować dla użytkownika także kilka niespodzianek. Jedną z nich jest m.in. jakość wykonywanych modeli przez poszczególnych uczestników inwestycji. Oczywiście zawartość modelu i informacje jakie chcemy z niego uzyskać to podstawowa sprawa, którą trzeba ustalić na początku współpracy i nic nas z tego zadania nie zwolni, jednak jest dodatkowe narzędzie, które może nam pozwolić na łatwiejsze sprecyzowanie naszych wymagań. Jest to opracowany przez Amerykański Instytut Architektów (AIA) i uszczegółowiony przez BIMFORUM (http://bimforum.org/) system oceny modeli LOD (Level Of Development).

Trochę historii.

Pierwsze poważne opracowanie na temat LOD pojawiło się w roku 2008 w „E202-2008 Building Information Modeling Protocol” organizacji AIA. W 2011 roku pod auspicjami BIMFORUM powstała grupa robocza mająca za zadanie rozwinąć zakres ramowy LOD do standardu opartego na konsensusie, który byłby przydatny do określenia wiarygodności informacji zawartych w modelu BIM. Grupa ta podzieliła główne systemy budowlane na cztery grupy tworząc do każdej z nich odpowiednią podgrupę. W celu stworzenia jak najlepszego porozumienia każdą z grup kierowali wspólnie projektant i wykonawca, a wyniki podgrup zostały sprawdzone i zintegrowane przez grupę główną. Pierwszym zadaniem grupy była interpretacja definicji LOD wg. AIA do każdego systemu budownictwa, a następnie zestawienie przykładów ilustrujących tę interpretacje. W związku z szerokim zakresem stosowania BIM główne wysiłki grupy zostały skierowane w trzech kierunkach : szacowanie kosztów, koordynacji 3D oraz kontroli i planowania 3D. Efektem pracy grupy jest opublikowana w kwietniu 2013 r. specyfikacja „Level of Development Specification”.

(źródło : www.bimforum.org)

Definicje LOD

Większość definicji w specyfikacji pochodzi z opracowania AIA, oprócz kategorii LOD 350, która została dodana przez grupę roboczą BIMFORUM.

LOD 100 – element modelu może być graficznie przedstawiony w ogólnym kształcie za pomocą symbolu nie spełniając wymagań kategorii LOD 200.

LOD 200 – Element modelu jest graficznie przedstawiony w ogólnym kształcie z przybliżonymi informacjami dotyczącymi ilości, wielkości, kształtu, położenia i orientacji. Dodatkowe informacje mogą być również przypisane do elementu modelu.

LOD 300 – Element modelu jest graficznie przedstawiony w odpowiadającym rzeczywistości kształcie wraz z dokładnymi informacjami dotyczącymi ilości, wielkości, kształtu, położenia i orientacji. Dodatkowe informacje mogą być również przypisane do elementu modelu.

LOD 350 – Element modelu jest graficznie przedstawiony w odpowiadającym rzeczywistości kształcie wraz z dokładnymi informacjami dotyczącymi ilości, wielkości, kształtu, położenia, orientacji oraz relacji z innymi elementami budynku. Dodatkowe informacje mogą być również przypisane do elementu modelu.

LOD 400 – Element modelu jest graficznie przedstawiony w odpowiadającym rzeczywistości kształcie wraz z dokładnymi informacjami dotyczącymi ilości, wielkości, kształtu, położenia, orientacji wraz z detalami dotyczącymi produkcji, montażu i instalacji. Dodatkowe informacje mogą być również przypisane do elementu modelu.

LOD 500 – Element modelu jest zweryfikowany na budowie i w pełni odpowiada rzeczywistości pod względem ilości, wielkości, kształtu, położenia, orientacji. Dodatkowe informacje mogą być również przypisane do elementu modelu.

Aby przybliżyć praktyczne użycie kategorii LOD użyto przykładu elementów oświetlenia :

–          LOD 100 – ilość oświetlenia (koszt) – skalkulowana na podstawie m2 powierzchni płyt stropowych

–          LOD 200 – oświetlenie w suficie podwieszanym – przybliżony rozmiar, kształt, lokalizacja

–          LOD 300 – oprawa oswietleniowa 60×60 – konkretny rozmiar, kształt, lokalizacja

–          LOD 350 – oprawa oswietleniowa firmy ABC model XYZ60 – konkretny rozmiar, kształt, lokalizacja

–          LOD 400 – to samo co LOD 350 plus szczegółowe detale montażowe.

Jak to działa ?

Intencją powstania specyfikacji jest pomoc w wyjaśnieniu stadndardu LOD i ujednolicenia jego stosowania, tak, by stał się bardziej użyteczny jako narzędzie komunikacji. Nie określa ona  jaki poziom LOD modelu ma być osiągnięty na konkretnym etapie projektu pozostawiając to w gestii  projektanta. Główne cele powstania specyfikacji to:

1. Pomoc użytkownikom w określeniu swoich oczekiwań w zakresie BIM oraz by uzyskać jasny obraz tego, co zostanie uwzględnione w zamówionej  usłudze.
2. Pomoc menedżerom projektu w wyjaśnieniu ich zespołom jakie  informacje i szczegóły muszą się znaleźć w modelu w różnych punktach procesu projektowania.
3. Wprowadzenie standardu, który może stać się podstawą zawierania umów i planów realizacyjnych.

Stosowanie standardu LOD rozwiazuje także kilka problemów w sytuacji gdy BIM jest używany jako narzędzie komunikacji i współpracy, tj. gdy ktoś inny niż autor wyodrębnia informacje z modelu. Najważniejsze z nich to :

–          Podczas procesu projektowania elementy budynku przechodzą ewolucje z mglistego pojęcia koncepcyjnego do precyzyjnego opisu. W przeszłości nie było prostego sposobu by wyznaczyć, w którym miejscu tej drogi znajduje się dany element modelu. Autor modelu to wie, ale inni często nie.

–          Łatwo jest błędnie zinterpretować precyzję z jaką dany element jest zamodelowany. Porównując ręczne szkice z rysunkiem cadowskim łatwo wywnioskować precyzję z jego wyglądu. W modelu gdzie ogólny element umieszczony mniej więcej prawidłowo może wyglądać tak samo jak konkretny element zlokalizowany prawidłowo potrzeba dodatkowej informacji pomagającej je odróżnić.

–          Możliwe jest uzyskanie informacji z modelu BIM, których autor nie zamierzał ujawniać np. zmierzyć odległość lub odczytać materiał, z którego wykonane są ściany nawet jeśli projekt nie jest sfinalizowany. W przeszłości kwestia ta była rozwiązywana na zasadzie : „Ponieważ niektóre z informacji w modelu nie są wiarygodne, nie można powoływać się na żadną z nich.” Specyfikacja LOD pozwala autorowi modelu wyraźnie wskazać na wiarygodność elementów modelu : „Ponieważ niektóre z informacji w modelu nie są wiarygodne, można używać tylko tych, które są konkretnie określone jako prawdziwe.

–          W środowisku współpracy gdzie ludzie inni niż autor modelu zależą od informacji z modelu, aby posuwać swoją pracę do przodu niezbędna dla użytkowników modelu jest wiedza kiedy konkretne informacje będą dostępne w celu zaplanowania pracy. Stosowanie standardu LOD ułatwia to.

Specyfikacja LOD rozwiązuje problemy poprzez zapewnienie branży opracowanego standardu, aby opisać stan rozwoju różnych systemów, zespołów i komponentów w ramach BIM. Standard ten pozwala na efektywność i skuteczność w komunikacji i realizacji poprzez ułatwienie szczegółowej definicji etapów BIM i ich rezultatów.

Bibliografia:
http://bimforum.org/wp-content/uploads/2013/05/DRAFT-LOD-Spec-2.pdf
http://www.aecbytes.com/viewpoint/2013/issue_68.html

 Andrzej Inglot
Zespół M.A.D.